Η νόσος του Πάρκινσον και οι άλλες Κινητικές Διαταραχές
Ανησυχείτε για τρέμουλο, δυσκολία στις κινήσεις, δυσκαμψία, αδεξιότητα, ασυνήθιστες επαναλαμβανόμενες κινήσεις ή θέσεις της κεφαλής και των άκρων, πρόβλημα στην ομιλία, προβλήματα ύπνου, ή δυσχέρεια στην βάδιση;
Δυσκολεύουν αυτά τα συμπτώματα τις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής (το κούμπωμα, το ντύσιμο, το ξύρισμα, το γράψιμο, το μακιγιάζ, το μπάνιο, την προσωπική υγιεινή, τις δουλειές του σπιτιού, το χόμπι σας, την επικοινωνία σας;)
Αυτή η σελίδα εξηγεί τις συχνότερες διαταραχές κίνησης, συμπεριλαμβανομένης της νόσου του Πάρκινσον, και πώς να λάβετε την κατάλληλη υποστήριξη. Ανακαλύψτε τι μπορεί να σημαίνουν τα συμπτώματά σας, πώς διαγιγνώσκονται και πώς η Affidea neuraCare μπορεί να σας βοηθήσει.
Τι είναι η νόσος του Πάρκινσον και γενικά οι άλλες κινητικές διαταραχές
Οι κινητικές διαταραχές αποτελούν ομάδα νευρολογικών παθήσεων που βασικά επηρεάζουν την κίνηση και τον συντονισμό αυτών. Μπορεί να προκαλέσουν
- Α. Μειωμένη κινητικότητα όπως ο Παρκινσονισμός (Parkinsonism),
- Β. Αυξημένη Κινητικότητα, δηλαδή υπερβολικές, ανεξέλεγκτες κινήσεις όπως η νόσος του Huntington (Huntington’s Disease ή Huntington’s Chorea), αλλά και οι φαρμακοεξαρτόμενες υπερκινησίες της νόσου του Πάρκινσον (Levodopa-Induced Dyskinesias), η Δυστονία (Dystonia), τα Τικς (Tics) και άλλες,
- Γ. Προβλήματα ισορροπίας, στη στάση και στη βάδιση, ή δυσκολία στον συντονισμό των κινήσεων όπως οι ονομαζόμενες Αταξίες (Ataxias),
- Δ. Τις ονομαζόμενες Λειτουργικές Κινητικές Διαταραχές (Functional Movement disorders).
Η αιτιολογία των Κινητικών Διαταραχών ποικίλει και γι’ αυτό χρειάζονται προσεκτική και λεπτομερή διαγνωστική διερεύνηση σε πολλά επίπεδα. Ορισμένες από αυτές είναι προοδευτικές και απαιτούν μακροχρόνια εξατομικευμένη αντιμετώπιση.
Στην Affidea neuraCare, παρέχουμε εξατομικευμένη φροντίδα από κορυφαίους ειδικούς με εξειδίκευση στη διάγνωση και αντιμετώπιση κινητικών διαταραχών. Με εμπειρία και τεχνολογία αιχμής, αξιοποιούμε τις σύγχρονες ιατρικές δυνατότητες ώστε να νιώθετε πιο σίγουροι και ενεργοί. Είτε για εσάς είτε για τα αγαπημένα σας πρόσωπα, είμαστε δίπλα σας. Διαβάστε περισσότερα για τους τύπους των Κινητικών Διαταραχών, τα συμπτώματα και τη φροντίδα που προσφέρουμε.
Τύποι Κινητικών Διαταραχών
A. Διαταραχές με μειωμένη κινητικότητα
Παρκινσονισμός (Parkinsonism): Χαρακτηρίζεται από αργές κινήσεις (βραδυκινησία), δυσκαμψία, τρέμουλο, διαταραχές ύπνου, διαταραχές ομιλίας, πιθανά νοητικά προβλήματα και διαταραχές συντονισμού κινήσεων και ισορροπίας που οφείλονται σε πολλές αιτιολογίες οι οποίες θα πρέπει να διερευνηθούν ώστε να καταλήξουμε στο είδος του Παρκινσονισμού από το οποίο πάσχει το συγκεκριμένο άτομο και να τον αντιμετωπίσουμε κατάλληλα.
Μία από τις αιτίες προοδευτικού Παρκινσονισμού είναι η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson’s Disease). Άλλες αιτίες προοδευτικού Παρκινσονισμού είναι:
- Η Ατροφία Πολλαπλών Συστημάτων ή Πολυσυτημική Ατροφία - Multiple System Atrophy
- Η Προϊούσα Υπερπυρηνική Παράλυση - Progressive Supranuclear Palsy
- Η Φλοιοβασική Εκφύλιση - Corticobasal Degeneration
Οι τρείς αυτές διαταραχές ονομάζονται Άτυπα Παρκινσονικά Σύνδρομα (Atypical Parkinsonian Syndromes), συνοδεύονται από σοβαρά νευρολογικά συμπτώματα και συχνά παρουσιάζουν δυσκολίες στην διάγνωση και την αντιμετώπισή τους. Να σημειώσουμε ότι Παρκινσονισμό εμφανίζουν και διάφορες διαταραχές των νοητικών λειτουργιών (Άνοιες-Dementias) όπως η Άνοια των σωματίων Lewy-Lewy Body Dementia, η νόσος του Αλζχάϊμερ (Alzheimer’s Disease ή Dementia), η Μετωποκροταφική Άνοια (Frontotemporal Dementia) καθώς και άλλες. Υπάρχουν και τύποι Παρκινσονισμού που δεν είναι προοδευτικοί όπως ο φαρμακευτικός Παρκινσονισμός ο οποίος αποτελεί παρενέργεια φαρμακευτικής αγωγής.
Η (τυπική ή ιδιοπαθής) Νόσος του Πάρκινσον (Parkinson’s Disease): Είναι η συχνότερη αιτία προοδευτικού Παρκινσονισμού. Πρόκειται για νευρολογική πάθηση με συμπτώματα κινητικά (motor symptoms) όπως η δυσκαμψία, το τρέμουλο, η αργή κίνηση (βραδυκινησία) και η δυσκολία στο βάδισμα, αλλά και συμπτώματα μη-κινητικά (non-motor symptoms) όπως η διαταραχές όσφρησης, η δυσκοιλιότητα, τα πεσμένα κέφια, οι διαταραχές ύπνου, η ορθοστατική υπόταση, τα ουρολογικά προβλήματα κλπ).Τα συμπτώματα της νόσου συχνά προκαλούν μεγάλου βαθμού επιβάρυνση στις δραστηριότητες του ατόμου αλλά και των κοντινών του ανθρώπων με αποτέλεσμα την επιδείνωση της ποιότητας ζωής.
Η νόσος του Πάρκινσον σήμερα διαγιγνώσκεται και θεραπεύεται με μεγάλη επιτυχία.
Διαφέρει μάλιστα από ασθενή σε ασθενή και για τον λόγο αυτό θα πρέπει η θεραπευτική προσέγγιση να είναι απόλυτα εξατομικευμένη και να στοχεύει στην διατήρηση της λειτουργικότητας του ατόμου. Σήμερα γνωρίζουμε τις ιδιαίτερες πτυχές της πολύ καλύτερα από το παρελθόν και υπάρχουν πολλά όπλα καταπολέμησής της.
Β. Διαταραχές με αυξημένη κινητικότητα
Το τρέμουλο, τρεμούλα (Τρόμος-Tremor).
Ο τρόμος είναι άλλοτε σύμπτωμα και άλλοτε διαταραχή. Σαν κινητική διαταραχή είναι η πιο συχνή από όλες. Η ταξινόμησή του είναι ανάλογη με την θέση του άκρου κατά την οποία εμφανίζεται ή γίνεται εντονότερος, όπως η ανάπαυση του χεριού (τρόμος ανάπαυσης ή ηρεμίας), όταν τεντώνουμε σε πρόταση τα χέρια (τρόμος θέσης) , καθώς και κατά την επιτέλεση κάποιας εργασίας με το χέρι, όπως το να πιεί κάποιος τον καφέ του, ή να ξυριστεί (τρόμος δράσης ή σκοπού).
Άλλα χαρακτηριστικά του αποτελούν η εντόπιση, η ένταση, η συχνότητα αλλά και η συνύπαρξή του με επιπρόσθετα συμπτώματα τα οποία μπορεί να παραπέμπουν σε νόσο του Πάρκινσον, νευροπάθεια, μεταβολική ή γενετική διαταραχή κλπ.
Μία ποικιλία τρόμου είναι ο αποκαλούμενος Ιδιοπαθής Τρόμος, ο οποίος θεωρείται γενικά ότι είναι μία καλοήθης αργά εξελισσόμενη κληρονομική διαταραχή (δεν μοιάζει με τον τρόμο της νόσου του Πάρκινσον). Όμως συχνά παρεμβαίνει στις καθημερινές δραστηριότητες (φαγητό, προσωπική υγιεινή, διάφορες δεξιότητες κλπ) και δημιουργεί λειτουργικά προβλήματα με αποτέλεσμα υποβάθμιση της ποιότητας ζωής.
Ένα άλλο είδος τρόμου είναι ο Δυστονικός Τρόμος ( Dystonic Tremor) της κεφαλής ο οποίος αναφέρεται παρακάτω στη Δυστονία. Υπάρχουν πολλών ειδών θεραπείες από φαρμακευτικές έως παρεμβατικές, για να βελτιώσουμε έως να εξαλείψουμε τον τρόμο.
Η νόσος του Huntington (Huntington’s Disease ή Huntington’s Chorea)
Μια γενετική (κληρονομική) νόσος. Το 1993, προσδιορίστηκε το γονίδιο που προκαλεί την πάθηση και το οποίο μπορούμε σήμερα να το ανιχνεύσουμε. Άνδρες και γυναίκες είναι εξίσου πιθανό να κληρονομήσουν το γονίδιο και να αναπτύξουν την ασθένεια. Στις περισσότερες των περιπτώσεων τα συμπτώματα της νόσου εμφανίζονται στη μέση ενήλικη ζωή.
Τα βασικά δε συμπτώματα είναι κινητικά όπως οι ανεξέλεγκτες τύπου χορού κινήσεις (χορεία, chorea) και τινάγματα (jerks), οι ψυχικές και οι νοητικές διαταραχές. Σήμερα η αντιμετώπιση της έχει σημαντικά προχωρήσει και πολλά από τα συμπτώματά της αντιμετωπίζονται με επιτυχία.
Επιπλέον από τις πρόσφατες μελέτες γενετικής θεραπείας προκύπτουν ελπιδοφόρα αποτελέσματα και σύντομα θα έχουμε στην διάθεσή μας τέτοιου είδους θεραπείες.
Η δυστονία (Dystonia)
Με τον όρο δυστονία αποκαλούμε μία διαταραχή του τόνου των μυών μας η οποία χαρακτηρίζεται από: “Συγκεκριμένου κινητικού πρότυπου και κατεύθυνσης, επίμονες μυϊκές συσπάσεις, οι οποίες προκαλούν ανώμαλες, συχνά στροφικού χαρακτήρα στάσεις (θέσεις) ή επαναληπτικές κινήσεις” Οι επαναληπτικές αυτές κινήσεις συχνά λαμβάνουν χαρακτήρα τρόμου (τρέμουλου) και τότε μιλάμε για Δυστονικό Τρόμο όπως ο δυστονικός τρόμος της κεφαλής.
Μία πρωτοεμφανιζόμενη δυστονία χρειάζεται πάντα διερεύνηση προκειμένου να βρεθεί η αιτία αυτής, δεδομένου ότι μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα μιας γενικότερης νευρολογικής διαταραχής όπως η νόσος του Wilson (Wilson’s Disease).
Οι συχνότερες δυστονίες είναι οι εντοπισμένες σε κάποιο μέρος του σώματος, τέτοιες είναι:
- Η δυστονία του αυχένα ή Αυχενική Δυστονία (Cervical Dystonia) ή αλλιώς Ραιβόκρανο (Torticollis) που προκαλεί στροφή της κεφαλής και συχνά Δυστονικό Τρόμο κεφαλής.
- Ο σπασμός των βλεφάρων ή Βλεφαρόσπασμος (Blepharospasm) με ανεξέλεκτες, επαναλαμβανόμενες συσπάσεις και κλείσιμο των βλεφάρων.
- Η δυστονία στο πρόσωπο, στόμα και σαγόνι (Meige Syndrome) με πολλούς επαναλαμβανόμενους μορφασμούς σαν τικς.
- Η δυστονία στο χέρι στην περίπτωση της Κράμπας του γραφέα ή του μουσικού (βιολιστή, κιθαριστή, πιανίστα κλπ)- Musician’s cramp που εμποδίζει την γραφή ή το παίξιμο του οργάνου.
Γ. Προβλήματα Ισορροπίας στη στάση και την βάδιση η/και Δυσκολία στον Συντονισμό των Κινήσεων Αταξίες (Ataxias)
H Αταξία (Ataxia) είναι Ελληνικός όρος ο οποίος έχει διεθνώς υιοθετηθεί και σημαίνει πρόβλημα με τον συντονισμό των κινήσεων ή την ισορροπία του σώματος. Χαρακτηρίζεται από αδέξιες, ασυντόνιστες ή άστοχες κινήσεις, προβλήματα ισορροπίας στην στάση και την βάδιση και διαταραχές ομιλίας.
Αυτό συμβαίνει όταν το Νευρικό μας Σύστημα (ο εγκέφαλος ή τα νεύρα των άκρων μας) δεν λειτουργούν καλά, ειδικά ένα μέρος του εγκεφάλου που ονομάζεται παρεγκεφαλίδα, το οποίο ελέγχει τον συντονισμό των κινήσεων ολοκλήρου του σώματος.
Τα συμπτώματα και σημάδια της αταξίας είναι:
- Η δυσκολία στην ορθοστασία ή στο περπάτημα
- Το περπάτημα με τα πόδια σε μεγαλύτερη από το συνηθισμένο απόσταση μεταξύ τους
- Η ταλάντευση του σώματος ή οι πτώσεις όταν περπατάμε
- Το τρέμουλο των χεριών κατά την επιτέλεση κάποιας σκόπιμης κίνησης του χεριού (φέρνω το ποτήρι στο στόμα μου για να πιώ νερό)
- Η δυσκολία στις λεπτές επιδέξιες κινήσεις
- Η δυσκολία στην ομιλία
- Η θολή ή διπλή όραση
- Η ζαλάδα σαν μεθυσμένος
Η Αταξία (Ataxia) μπορεί να είναι ένα από τα συμπτώματα μιας πάθησης η οποία επηρεάζει το νευρικό σύστημα, αλλά μπορεί και να αποτελεί η ίδια το βασικότερο σύμπτωμα νευρολογικής πάθησης. Πολλά πράγματα μπορούν να την προκαλέσουν όπως:
- Οι εγκεφαλικές βλάβες (από κάκωση, εγκεφαλικό επεισόδιο, όγκο ή λοίμωξη)
- Η χαμηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνες, όπως βιταμίνη Β1, Β12 ή Ε
- Τα φάρμακα ή τοξίνες, όπως το αλκοόλ, ορισμένα φάρμακα για επιληπτικές κρίσεις, για ψυχικές διαταραχές, καρδιολογικά φάρμακα, ή κάποια αντιβιοτικά
- Τα αυτοάνοσα νοσήματα όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας, η κοιλιοκάκη, οι κακοήθειες κλπ.
- Προβλήματα θυρεοειδούς και διαταραχές του μεταβολισμού.
- Γενετικές (Κληρονομικές) ασθένειες του Νευρικού Συστήματος (Εγκεφάλου και Νεύρων) με βασικό σύμπτωμα την Αταξία που επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου (όπως η Νωτιοπαρεγκεφαλιδικές Αταξίες (Spinocerebellar Ataxias), ή η αταξία Friedreich (Friedreich Ataxia)
Δ. Οι Λειτουργικές Κινητικές Διαταραχές (Functional Movement Disorders)
Οι Λειτουργικές Κινητικές Διαταραχές (Functional Movement disorders) είναι από τις πιο συχνές αιτίες σημαντικής επιβάρυνσης της ποιότητας ζωής των ασθενών. Οι εν λόγω διαταραχές είχαν μια μακρά και δύσκολη (κυρίως για τους ασθενείς) ιστορική διαδρομή προσέγγισης τους και παλιά τις αποκαλούσαν Ψυχογενείς Διαταραχές. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια αποτελούν αντικείμενο της σύγχρονης νευρολογίας.
Τα πρόσφατα δεδομένα από τα σύγχρονα διαγνωστικά μέσα, αμφισβητούν πλέον παλιές υποθέσεις για τις ψυχικές διαταραχές ως τη μοναδική αιτία γέννησής των Λειτουργικών Νευρολογικών Διαταραχών και θεωρούν ότι αυτές εκδηλώνονται σε καταστάσεις δυσλειτουργίας του εγκεφάλου μη ανιχνεύσιμες με συμβατικά διαγνωστικά μέσα. Ο όρος «λειτουργικές», που υιοθετήθηκε από το Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition DSM-5 (2013), ως πλέον κατάλληλος μπορεί να βελτιώσει, την κατανόηση αλλά και την αποδοχή αυτών των κινητικών διαταραχών από την πλευρά του ατόμου που τις εμφανίζει.
Περιγράφει δε καταστάσεις με ειλικρινώς βιωμένα νευρολογικά (κινητικά) συμπτώματα από το άτομο όπως αυτά που έχουν ήδη αναφερθεί σαν κινητικές διαταραχές και όχι προσποίηση. Στο NeuraCare έχουμε την δυνατότητα διάγνωσης με προηγμένα μέσα λειτουργικής απεικόνισης και επιτυχούς αντιμετώπισης των διαταραχών αυτών.
Η σωστή κατανόηση του τύπου κινητικής διαταραχής είναι κρίσιμη για την αποτελεσματική θεραπεία. Η έγκαιρη διάγνωση και η εξατομικευμένη φροντίδα μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής
Διάγνωση κινητικών διαταραχών
Η διάγνωση απαιτεί εξειδικευμένη νευρολογική αξιολόγηση, που περιλαμβάνει λεπτομερή ιστορικό, κλινική εξέταση και ενδεχομένως απεικονιστικές και εργαστηριακές εξετάσεις.
Πιθανά διαγνωστικά εργαλεία:
- Τομογραφία Εκπομπής Ποζιτρονίων (PET SCAN) για την μελέτη της λειτουργίας των νευρομεταβιβαστών όπως η ντοπαμίνη και γενικότερα της εγκεφαλικής λειτουργίας
- Μαγνητική Τομογραφία (MRI) εγκεφάλου και νωτιαίου μυελού
- Σπινθηρογράφημα Βασικών Γαγγλίων Εγκεφάλου (DaTscan) για αξιολόγηση των νευρικών κυττάρων ντοπαμίνης
- Εργαστηριακοί έλεγχοι (αίμα, ούρα, οσφυονωτιαία παρακέντηση)
- Γενετικός έλεγχος και συμβουλευτική
- Νευροφυσιολογικές εξετάσεις (Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα EEG, Ηλεκτρομυογράφημα EMG, μελέτη νευρικής αγωγιμότητας, μελέτη συχνότητας τρόμου)
Η έγκαιρη και ακριβής διάγνωση είναι το κλειδί για αποτελεσματική θεραπεία και υποστήριξη.
Έχετε παρατηρήσει αλλαγές στις κινήσεις σας;
Θεραπεία της νόσου του Πάρκινσον και των άλλων Κινητικών Διαταραχών
Πολύ σύντομα θα έχουμε αιτιολογικές, δηλαδή ριζικές θεραπείες για την νόσο του Πάρκινσον και για πολλές από τις άλλες Κινητικές Διαταραχές (όπως η χορεία του Huntington) κυρίως σε αυτές των οποίων γνωρίζουμε τη πάθο-γενετική αιτία. Η γενετική έχει βοηθήσει σημαντικά προς την κατεύθυνση αυτή.
Προς το παρόν διαθέτουμε σημαντικά εργαλεία συμπτωματικής και υποστηρικτικής αντιμετώπισης των Κινητικών Διαταραχών ώστε με τον έλεγχο των συμπτωμάτων και την υποστήριξη να πετυχαίνουμε άριστη ποιότητα ζωής του ασθενή σε βάθος χρόνου. Η μεγάλη συμβολή των ασθενών και των οικείων τους στις καινοτόμες θεραπείες είναι η συμμετοχή τους σε κλινικές μελέτες ανάδειξης νέων φαρμάκων και παρεμβατικών τεχνικών. Καθημερινά γινόμαστε μάρτυρες επαναστατικών νεότερων εξελίξεων στην αντιμετώπιση της νόσου του Πάρκινσον και των άλλων Κινητικών Διαταραχών.
Α. Μη-επεμβατικές μέθοδοι
α. Φαρμακευτική αντιμετώπιση:
1. Εξατομικευμένη, ανάλογα με τον υπότυπο της νόσου του Πάρκινσον, φαρμακευτική αγωγή για την καταπολέμηση των συμπτωμάτων (βελτίωση λειτουργικότητας και ποιότητας ζωής).
2. Φαρμακευτική συμπωματική αντιμετώπιση Κινητικών Διαταραχών όπως ο Ιδιοπαθής Τρόμος, οι Δυστονίες, η νόσος Wilson, η Χορεία του Huntington, τα Τικς, η Σπαστικότητα κλπ
β. Μη-φαρμακευτική αντιμετώπιση:
1. Ενημέρωση & Καθοδήγηση (ασθενούς και οικογένειας)
2. Υποστήριξη και συντονισμός φροντίδας
3. Φυσική Αγωγή (ειδική φυσική αγωγή για αυτά τα νοσήματα, εκγύμναση λογοθεραπεία, εργοθεραπεία, κλπ)
4. Διαιτολογική παρέμβαση και συμβουλευτική
5. Νευροψυχολογική υποστήριξη ασθενή και οικείων του
6. Γενετική Συμβουλευτική
7. Συνεργασία με άλλες ιατρικές ειδικότητες (καρδιολόγο, ουρολόγο κλπ) για ολοκληρωμένα προγράμματα φροντίδας
Το NeuraCare πρωτοπορεί στον θεραπευτικό τομέα αναλαμβάνοντας πιστοποιημένες από τους επίσημους Κρατικούς και Ευρωπαικούς Φορείς, Κλινικές Μελέτες καινοτόμων φαρμάκων ή θεραπευτικών μεθόδων για την νόσο του Πάρκινσον και τις άλλες Κινητικές Διαταραχές.
Β Επεμβατικές η/και (υποβοηθούμενες από συσκευή) μέθοδοι Device-Aided Therapies.
1. Η εν τω Βάθει Εγκεφαλική Διέγερση-ΕΕΔ (Deep Brain Stimulation-DBS) και οι άλλες νευροχειρουργικές επεμβάσεις (ablations).
Οι ευρύτερα χρησιμοποιούμενες σήμερα επεμβάσεις για την νόσο του Πάρκινσον είναι οι εξής: Α. Προκαλούσες επιλεκτικές βλάβες (ablative) σε υπεύθυνους εγκεφαλικούς πυρήνες-στόχους και Β. Η υπερτερούσα των βλαβών, Εν τω βάθει Εγκεφαλική Διέγερση (ΕΕΔ-Deep Brain Stimulation-DBS).
Η ΕΕΔ βοηθά επί μακρόν στην σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων αλλά και της ποιότητας ζωής του ασθενούς. Η ΕΕΔ (DBS) χρησιμοποιείται σήμερα με σημαντική επιτυχία εκτός της νόσου του Πάρκινσον και σε κινητικές διαταραχές όπως η δυστονία (ραιβόκρανο, στοματο-προσωπο-γναθική δυστονία, τμηματική, γενικευμένη κληρονομική δυστονία), ο ιδιοπαθής τρόμος, καθώς και σε περιπτώσεις σοβαρών τικς (σύνδρομο Gilles de la Tourette), τρόμου μετά από αγγειακό επεισόδιο κλπ.
2. H ενδονηστιδική, με αντλία συνεχούς έγχυσης, λεβοντόπα κατόπιν γαστροστομίας (Levodopa/carvidopa intestinal Gel LCIG). Εδώ και αρκετά χρόνια έγινε δυνατή η χορήγηση, σε χρόνιους Παρκινσονικούς ασθενείς με κινητικές διακυμάνσεις και υπερκινησίες, λεβοντόπα σε υγρή μορφή, με συνεχή έγχυση από το λεπτό έντερο με την βοήθεια μικρού μεγέθους αντλίας ακριβείας. Η αποτελεσματικότητας της μεθόδου υπήρξε εντυπωσιακή.
3. Η υποδόρια χορήγηση φοσλεβοντόπα/φοσκαρβιντόπα με αντλία συνεχούς χορήγησης (Foslevodopa/foscarbidopa, Continuous Subcutaneous Infusion -CSCI) είναι μία πρόσφατη θεραπεία των επιπλεγμένων σταδίων της νόσου του Πάρκινσον και ενδείκνυται και σε νεότερους ασθενείς από την LCIG. Είναι απλούστερης και άρα ευρύτερης εφαρμογής.
4. Η υποδόρια, με πένα ή αντλία συνεχούς χορήγησης απομορφίνης, (Apomorphine subcutaneous infusion) το οποίο παρά το παραπλανητικό του όνομα είναι δοκιμασμένο επί 10ετίες αντιπαρκινσονικό φάρμακο, αποτελεί μία υποβοηθητική μέθοδο αντιμέτωπισης των συμπτωμάτων της νόσου κατά τα όψιμα (επιπλεγμένα με κινητικές διακυμάνσεις) στάδια αυτής, σαν σποραδική θεραπεία “διάσωσης” από τις διακυμάνσεις (όταν είναι σχετικά περιορισμένες) στην περίπτωση της πένας ή σαν θεραπεία συνεχούς χορήγησης στην περίπτωση της αντλίας (όταν οι διακυμάνσεις είναι συχνές). Η έγχυση του φαρμάκου γίνεται υποδόρια με βελόνη και υποστηρίζεται και αυτή με την μικρότερου μεγέθους αντλία συνεχούς έγχυσης.
5. Η αντιμετώπισή της δυστονίας (ως διαταραχής αλλά και ως συμπτώματος γενικότερης πάθησης) και της σπαστικότητας περιλαμβάνει εκτός από την φαρμακευτική θεραπεία, τις παρεμβατικές θεραπείες όπως η αντλία μπακλοφαίνης και η ένεση τοξίνης της αλλαντίασης (Botox Dysport κλπ) με ηλεκτρομυογραφική ή με τη βοήθεια υπερήχων, καθοδήγηση.
Βασικό στοιχείο όλων των θεραπειών είναι η συνεργασία της ομάδας ειδικών η οποία θα προσεγγίσει τις ξεχωριστά τις ανάγκες του κάθε ασθενή και των οικείων του.
Βιβλιογραφία
Alberto Albanese, Kailash Bhatia, Susan B. Bressman et al Phenomenology and Classification of Dystonia: A Consensus Update Mov Disord 2013;28:863-873.
Berg D, Steinberger JD, Olanow WC, Naidich TP, Yousry T. Milestones in Magnetic Resonance Imaging and Transcranial Sonography of Movement Disorders. Mov Disord 2011;26:979-992.
Bostajopoulou S, Konitsiotis S, Stathis P Wilson’s Disease, In Movement Disorders Curricula by Cristian Falup-Pecurariu , Joaquim Ferreira , Pablo Martinez-Martin ), Kallol Ray Chaudhuri (Eds) Springer 2017;343-354.
Byun S, Lee M, Kim M. Gene Therapy for Huntington's Disease: The Final Strategy for a Cure? J Mov Disord. 2022 Jan;15(1):15-20. doi: 10.14802/jmd.21006. Epub 2021 Nov 17. PMID: 34781633; PMCID: PMC8820879.
Deuschl G, Antonini A, Costa J, Śmiłowska K, Berg D, Corvol JC, Fabbrini G, Ferreira J, Foltynie T, Mir P, Schrag A, Seppi K, Taba P, Ruzicka E, Selikhova M, Henschke N, Villanueva G, Moro E. European Academy of Neurology/Movement Disorder Society - European Section guideline on the treatment of Parkinson's disease: I. Invasive therapies. Eur J Neurol. 2022 Sep;29(9):2580-2595. doi: 10.1111/ene.15386. Epub 2022 Jul 6. PMID: 35791766.
Espay AJ, Aybek S, Carson A, Edwards MJ, Goldstein LH, Hallett M, et al Current Concepts in Diagnosis and Treatment of Functional Neurological Disorders. JAMA Neurol. 2018.
Fahn S. Classification of Movement Disorders. Mov Disord 2011; 26(6):947-957.
Foltynie T, Bruno V, Fox S, Kühn AA, Lindop F, Lees AJ. Medical, surgical, and physical treatments for Parkinson's disease. Lancet. 2024 Jan 20;403(10423):305-324. doi: 10.1016/S0140-6736(23)01429-0. PMID: 38245250.
Hellenic neurological society. Therapeutic protocols for movement disorders. 2018.
Hughes AJ, Daniel SE, Kilford L, Lees AJ. Accuracy of clinical diagnosis of idiopathic Parkinson’s disease. A clinico-pathological study of 100 cases. JNNP 1992;55:181-184.
International Parkinson and Movement Disorder Society. Movement disorder overviews.
Julián Benito-León* and Elan D Louis. Essential Tremor: Emerging Views of a Common Disorder. Nat Clin Pract Neurol 2006; 2:666-678.
Lin CR, Kuo SH. Ataxias: Hereditary, Acquired, and Reversible Etiologies. Semin Neurol. 2023 Feb;43(1):48-64.
Lui F et al. Chorea. StatPearls. 2025.
Parkinson’s UK. Motor symptoms – slowness of movement. 2022.
Politis M (ed) Imaging in Movement Disorders: Imaging Methodology and Applications in Parkinson's Disease. Elsevier ISBN: 9780128154182 United Kingdom (2018).
Politis M. Neuroimaging in Parkinson disease: from research setting to clinical practice. Nat Rev Neurol. 2014 Dec;10(12):708-22.
Rivelis Y et al. Spasticity. StatPearls. 2023.
Sanders A et al. Myoclonus. StatPearls. 2024.
Stathis P, Papadopoulos G. Evaluation and validation of a patient-reported quality-of-life questionnaire for Parkinson's disease. J Patient Rep Outcomes. 2022 Mar 2;6(1):17.
Stoessl AJ, Brooks DJ, Eidelberg D Movement Disorders: Milestones in Neuroimaging Mov Disord 2011;26:968-978.
Westenberger A, Skrahina V, Usnich T, et al Relevance of genetic testing in the gene-targeted trial era: the Rostock Parkinson's disease study. Brain. 2024 Aug 1;147(8):2652-2667.
Wilson H, Politis M. Molecular Imaging in Huntington's Disease. Int Rev Neurobiol. 2018;142:289-333.
Winter Y, Balzer-Geldsetzer M, Spottke A, Reese JP, et al. Longitudinal study of the socioeconomic burden of Parkinson’s disease in Germany European Journal of Neurology 2010; 17(9):1156–1163.
https://acnr.co.uk/nice-backs-treatment-for-advanced-parkinsons-disease/
https://dc.rarediseasesnetwork.org/treatment-guidelines